You are here: Home » Case study » Jak wygląda konsultacja badawcza? Przebieg i korzyści

Jak wygląda konsultacja badawcza? Przebieg i korzyści

Ostatnio często dostaję pytanie o moje konsultacje badawcze. Z jednej strony dotyczą one przebiegu samego spotkania, a z drugiej – korzyści, jakie może ono przynieść. Dlatego dziś postanowiłam Wam pokazać na konkretnym przykładzie, jak wygląda konsultacja badawcza oraz jakie mogą być jej efekty.

Czym jest konsultacja badawcza?

Konsultacja badawcza to przede wszystkim mój czas dla Ciebie. Możemy wykorzystać go w rozmaity sposób. Możemy porozmawiać o założeniach projektu, możemy zaprojektować proces badawczy, omówić poszczególne etapy lub skupić się na jednym z nich, np. na pisaniu scenariusza. Tak właśnie było z Kasią, która poza potrzebą omówienia założeń projektu, chciała skonsultować ze mną swoje narzędzie badawcze, czyli scenariusz.

Kontekst konsultacji badawczej

Kasia od roku działa online. Na samym początku przeprowadziła swoje pierwsze badanie, wywiady, żeby przygotować ofertę odpowiadającą na potrzeby jej klientów. W związku z pandemią i lockdownem postanowiła przeprowadzić kolejne badanie, żeby dopasować swoje usługi do zmieniających się potrzeb ich odbiorców. Tym razem Kasia poprosiła mnie o pomoc. Tematem badania było rozpoznanie potrzeb osób, które myślą o zmianie pracy.

Cele konsultacji badawczej

Jak wszystko, co robię, tak i konsultacja musi mieć cel. Cel zawsze ustalany jest przed pierwszym spotkaniem, choć bywa, że jest doprecyzowywany na jego początku. Tym razem postawiłyśmy sobie aż dwa cele. Pierwszym było omówienie celów i koncepcji badania, a drugim – opracowanie scenariusza, który pozwoli zrealizować te cele. Było to możliwe, ponieważ ustaliłyśmy, że będzie to konsultacja w wariancie rozszerzonym.

Konsultacja badawcza w wersji rozszerzonej

Na samum początku Kasia wypełniła ankietę, na podstawie której przygotowałam się do rozmowy. W trakcie spotkania omówiłyśmy założenia projektu, cele oraz to, jak powinien wyglądać scenariusz. Tutaj było miejsce na wyjaśnienie rozmaitych wątpliwości na temat tego, co napisać w zaproszeniu do badania, co zaoferować w podziękowaniu za udział w wywiadzie lub ile rozmów należy zrealizować. Następnie, już po spotkaniu, Kasia rozpoczęła samodzielną pracę nad narzędziem – w ten sposób miała okazję zdobyć doświadczenie, które będzie mogła wykorzystać w przyszłości, ale też zastanowić się nad tym, jak chce, żeby przebiegał wywiad, czego dotyczył. To był także czas na sformułowanie kolejnych pytań do mnie.

W kolejnym kroku, po otrzymaniu szkicu narzędzia, naniosłam na niego swoje poprawki i komentarze. Dodałam także propozycje pytań tak, by jak najlepiej realizowały cele. To, co istotne, każdą zmianę komentowałam tak, by Kasia wiedziała, co dodałam lub usunęłam i dlaczego. Po zapoznaniu się ze scenariuszem zawierającym moje poprawki, umówiłyśmy się na jeszcze jedną rozmowę, w trakcie której odpowiedziałam na wszystkie pytania oraz podzieliłam się wskazówkami co do samego sposobu prowadzenia wywiadu.

Zobacz, jak wyglądała praca nad scenariuszem

A teraz pokażę Ci fragment scenariusza i zmiany, jakie w nim wprowadziłam. Musisz wiedzieć, że Kasia ma duże doświadczenie w rozmawianiu z ludźmi. Wie, jak zadawać pytania, „otwierać” rozmowę, ale nie jest badaczem. Dlatego nie miała problemu z przygotowaniem pytań jako takich, ale jak zaraz się przekonasz, choć były dobre, można było jeszcze je ulepszyć i uzupełnić o nowe.

Oto fragment scenariusza, który otrzymałam od Kasi na samym początku:

Pogłębienie: teraz i przeszłośćCo sprawiło, że się tak poczułeś?
Co z tym zrobiłeś?
Jak to odkrycie wpłynęło na Twoje podejście do pracy? Co się zmieniło?
Jak epidemia wpłynęła na Twoją obecną sytuację zawodową?

A oto ten sam fragment z moimi poprawkami:

Pogłębienie: teraz i przeszłość
Cel: Określenie jakie
podejście do zmiany ma respondent oraz jaką gotowość do podejmowania działań.
Zbadanie, na ile obecna sytuacja epidemii wpływa na percepcję sytuacji zawodowej i możliwości rozwoju.
Identyfikacja percepcji zmiany jako takiej.
[jeśli nie pojawiło się we wcześniejszej wypowiedzi, dopytaj:]
Jak to było u Ciebie kiedyś?
Jak się wtedy czułeś/aś w pracy?
Co sprawiało, że tak się czułeś/aś?
Co było dalej?
Czy sytuacja się zmieniała?
Z czego wynikała zmiana lub z czym była związana?
Jak na nią zareagowałeś/łaś?
Jak się wtedy poczułeś/łaś?
Co sprawiło, że się tak poczułeś?
Co z tym zrobiłeś?
Co chciałbyś/łabyś jeszcze z tym zrobić?
Jak epidemia wpłynęła na Twoją obecną sytuację zawodową?
Czy myślisz o zmianie? Dlaczego?
Czy myślisz, że możliwa jest jakakolwiek zmiana?
(dopytać, czy dla respondenta zmiana jest równoznaczna ze zmianą pracy, czy może widzi szansę, nadzieję na zmianę w ramach obecnej pracy)

Po pierwsze: dodałam opis celu do tej sekcji. Dzięki temu, w trakcie pracy nad nią oraz późniejszej weryfikacji zmian przez Kasię, było wiadomo, do jakiego celu dążę, jakie informacje chcę uzyskać.

Po drugie, rozbudowałam zestaw pytań uwzględniając perspektywę czasową, czyli co było najpierw, co było potem oraz co jest teraz. Dodatkowo uwzględniłam pytanie o zmiany, które pojawiały się na przestrzeni lat. Podobnie, jak Kasia, pytałam o uczucia oraz co spowodowało, że one się pojawiły. Dodałam także pytania o reakcję i podejmowane działania w czasie – w ten sposób możemy zweryfikować, z jakim rozmówcą mamy do czynienia. Czy jest to, ktoś kto działa aktywnie, a może tylko planuje lub skupia się na narzekaniu na obecną sytuację. Ważnymi pytaniami w kontekście eksploracji teraźniejszości i gotowości do podejmowania współpracy z Kasią były dwa kończące tę sekcję:

Czy myślisz o zmianie? Dlaczego? Czy myślisz, że możliwa jest jakakolwiek zmiana?

Pozwalają one zidentyfikować osoby, które widzą szansę na zmianę i chcą spróbować podjąć działania. Często bowiem jest tak, że ludzie chętnie rozmawiają o sytuacji problemowej i potrzebie jej zmiany, ale zapytani, czy widzą na to szansę, odpowiadają, że nie. W związku z tym, że nie da się efektywnie pracować z osobami, które nie wierzą w zmianę, warto jest zrozumieć, jakie w tej kwestii mają stanowisko.

Na czym polega wartość takiej konsultacji badawczej?

Konsultacja to mój czas dla Ciebie, w czasie którego pracuję nad Twoim badaniem w takim zakresie, jakiego potrzebujesz. To nie Ty dopasowujesz się do mnie, ale ja do Ciebie jeśli chodzi o zakres omawianych zagadnień. Jedynym ograniczeniem jest tutaj czas – na rozmowę mamy godzinę zegarową.

Każda konsultacja jest zatem inna, bo każdy mój klient ma indywidualne potrzeby. To Ty decydujesz, na czym będziemy się skupiać. W przypadku Kasi były to założenia, cele i narzędzie. Może być to też zaprojektowanie badania lub analiza zebranych danych.

W trakcie konsultacji odpowiadam na pytania, ale też je zadaję – dzięki temu pomagam Ci określić, gdzie jesteś, czego potrzebujesz i jak możesz to zrealizować.

Najważniejsza kwestia: efekty konsultacji badawczej

Zapytałam Kasię po zrealizowaniu badania, jak ocenia efekty naszej współpracy oraz na ile zmiany w scenariuszu przyczyniły się do pogłębienia jej wiedzy. Przypomnę, że Kasia ma za sobą jedno badanie, które zrealizowała samodzielnie w oparciu o własny scenariusz. Tym samym ma porównanie, jak wygląda realizacja i przebieg wywiadów bez mojego wsparcia. Kasia powiedziała mi tak:

Twoje pytania są bardziej konkretne, a tym samym dostaję więcej szczegółów. Na przykład nie przyszło mi w ogóle do głowy, żeby zapytać, jak rozmówcy chcieliby, żeby wyglądała idealna usługa, albo o czym chcieliby przeczytać na mojej stronie. Niby oczywiste, ale wcześniej o to dopytałam. A teraz, jestem po 7 wywiadach i już wiem, czego moi klienci potrzebują, co powinnam pisać na stronie, co na Facebooku.

W rozmowie okazało się, że Kasia rozpoczęła już analizę wyników, którą robi w oparciu o artykuł na moim blogu: Analiza danych jakościowych, czyli jak wyciągnąć z nich jak najwięcej.

Wyboldowałam sobie najważniejsze fragmenty wypowiedzi i na tej podstawie wyodrębniłam trzy grupy klientów, o trzech różnych nastawieniach do zmiany. A potem, za Twoją radą odniosłam to do teorii zmiany i idealnie wyszło mi, że są na różnych etapach.

Kiedy na zakończenie poprosiłam Kasię o powiedzeniu w jednym zdaniu, co dała jej konsultacja ze mną, powiedziała:

Zebrałam dużo więcej informacji i teraz po prostu wiem, co mam robić.

Konsultacja podstawowa

Pokazałam Ci, jak wyglądała konsultacja rozszerzona o wspólną pracę nad scenariuszem. W swojej ofercie mam przede wszystkim wersję podstawową. Składa się ona z ankiety przed spotkaniem, godzinnego spotkania oraz mojego pisemnego podsumowania wraz ze wskazówkami i rekomendacjami (zazwyczaj wychodzi kilka stron tekstu). Jak w przypadku każdej konsultacji, to Ty decydujesz, nad czym będziemy pracować w trakcie spotkania. To Ty ustalasz, czy potrzebujesz, żebym Ci o czymś opowiedziała, odpowiedziała na Twoje pytania, czy skonsultowała coś, co już masz. Możliwości jest wiele – wybieramy zawsze opcję najlepszą dla Ciebie – w oparciu o to, co napiszesz w ankiecie.

Jeśli chcesz skorzystać z takiej konsultacji, zapraszam Cię do zapoznania się ze szczegółami oferty.

Zapraszam serdecznie do kontaktu!

Image by khamkhor from Pixabay

Ważne? Ciekawe? Podziel się z innymi!