You are here: Home » Badania inaczej » Badania pracy i w pracy

Badania pracy i w pracy

Jutro świętujemy 1 maja, czyli Święto Pracy. Z tej okazji przedstawię kilka pomysłów na badania pracy i w pracy. Bo choć najczęściej mówi się o badaniach rynku w kontekście badań konsumenckich, to te same metody możemy wykorzystywać do badania miejsca pracy i badań prowadzonych wśród pracowników. Poniżej krótki przegląd rodzajów badań, które możemy przeprowadzić wewnątrz firmy.

Badania satysfakcji pracowników z pracy

W obszarze satysfakcji pracowników z pracy możemy zrealizować zarówno badania jakościowe, jak i ilościowe. O tym, co je charakteryzuje, przeczytasz tu: Jakość czy ilość? Podział badań rynku. Podobnie, jak sprawdzamy, czy klienci są zadowoleni z usług, możemy sprawdzić, czy pracownicy są zadowoleni z pracy. W przypadku badań satysfakcji warto zwrócić uwagę na kilka elementów:

  • Odpowiednią komunikację i kontekst badania: badamy satysfakcję, żeby pracownikom lepiej się pracowało (niekoniecznie więcej i ciężej!).
  • Dyskrecję – szczególnie w przypadku wywiadów indywidualnych, ale nie tylko.
  • Anonimowość w przypadku ankiet.
  • Rozdział badanych obszarów, np. wiedza na temat misji i strategii firmy, organizacja pracy na co dzień, współpraca międzyzespołowa lub działowa, możliwości rozwoju, wydarzenia, wyjazdy itp., relacje ze współpracownikami, relacje z przełożonymi, relacje z podwładnymi itd. Często bowiem relacje w pracy rzutują na inne obszary, więc dobrze jest nie pytać “o wszystko na raz”, żeby maksymalnie ograniczyć wpływ relacji i zależności osobowych.
  • Oddzielenie badania satysfakcji od oceny pracowniczej – niedopuszczalne jest to, żeby pracownicy, którzy szczerze i otwarcie dzielą się swoimi przemyśleniami związanymi z pracą byli potem gorzej oceniani jako ci „narzekający” czy „wiecznie niezadowoleni”. Z perspektywy badawczej należy doceniać wszystkich pracowników, którzy chętnie i otwarcie dzielą się swoimi wrażeniami i przemyśleniami.

Badanie procesów i ergonomii pracy

Jeśli wykonujemy dane obowiązki przez długi czas, przestajemy zauważać, czy to jest wygodne, efektywne, ergonomiczne. Z reguły dopiero ktoś z zewnątrz może zauważyć, które rozwiązania są korzystne, a które nie, oraz co należałoby zmienić. Dlatego, żeby prześledzić, jak wygląda praca w poszczególnych zespołach lub działach, warto zorganizować tzw. safari. Safari polega na obserwacji. Przez 1-2 dni badacz zewnętrzny lub pracownik innego zespołu (mający jak najmniejszy kontakt na co dzień z badanym zespołem) – ktoś uważny, szczegółowy, obserwuje prace innego zespołu. W trakcie tych obserwacji sporządza notatki, w których zwraca uwagę na to, co nie działa, co należy usprawnić, gdzie są wąskie gardła procesów. To, o czym trzeba pamiętać, to żeby:

  • jasno zakomunikować cel badania: nie oceniamy ludzi, a procesy i ich ergonomię,
  • badacz-obserwator nie współpracował z zespołem, którego pracę będzie obserwował,
  • badacz-obserwator nie był przełożonym zespołu,
  • z obserwacji wynikły konstruktywne uwagi, co należy zmienić, usprawnić, poprawić w procesach, organizacji, a nie w ludziach,
  • zaangażować zespół, który był obserwowany – niech zapozna się z wnioskami z obserwacji i odniesie się do propozycji usprawnień; może się bowiem okazać tak, że z perspektywy członków zespołu zupełnie co innego wymaga zmiany.

W ramach badania procesów i ergonomii można również zorganizować warsztaty, na których najpierw rozpisuje się główne procesy, zaznacza wąskie gardła, a następnie angażuje zespół do szukania usprawnień poprzez zadawanie pytań typu:

  • Co stałoby się, gdybyśmy zrezygnowali etapu X?
  • Jak wyglądałby proces, gdybyśmy przenieśli ten etap na koniec/początek?
  • Jak można maksymalnie skrócić ten proces?
  • Który etap trwa najdłużej?
  • Któy etap jest najbardziej kłopotliwy?

Badanie na pożegnanie

Ciekawą i wartą uwagi praktyką badania pracy i miejsca pracy jest organizowanie tzw. exit interview, czyli wywiadów z osobami, które odchodzą z firmy (które same złożyły wypowiedzenie). Tutaj zdecydowanie rekomenduję, żeby były to wywiady indywidualne i pogłębione. Porozmawianie o tym, dlaczego dana osoba podjęła decyzję o zmianie pracy oraz czym się kierowała dokonując wyboru nowego miejsca pracy może dużo powiedzieć o tym, co powoduje, że satysfakcja pracowników, jak i ich lojalność spada.

Badanie na powitanie

Entry interview to przeciwieństwo exit interview. w tym przypadku pytamy osoby, które świeżo dołączyły do firmy o to, co im się podoba, co ich zaskakuje. Szczególnie, jeśli są to osoby mające już pewne doświadczenie zawodowe, będą miały porównanie do innych możliwych rozwiązań. Jest to bardzo cenne, bo w ten sposób dochodzi do wymiany wiedzy, można dowiedzieć się, jak dane rozwiązania sprawdzają się (lub nie) w innych firmach.

Tutaj także ważna jest odpowiednia komunikacja całego procesu tak, żeby nowa osoba nie była traktowana jako szpieg lub donosiciel. Ważne jest także to, żeby ona sama czuła się na tyle pewnie, by otwarcie opowiedzieć o tym, co jej się podoba oraz co jej się nie podoba, co chciałaby zmienić.

Badanie sensu pracy

O sensie pracy pisałam jakiś czas temu na moim fanpage’u. Badania pokazują, że w Polsce brak poczucia sensu pracy odczuwa 27% badanych, ale jest to zdecydowanie mniej niż w Wielkiej Brytanii (37%) czy Holandii (40%). Na poczucie sensu pracy wpływa poziom zaspokojenia trzech potrzeb:

  • kompetencji, czyli uczenia się, samorozwoju i wykorzystywania zdobytej wiedzy,
  • autonomii, czyli możliwości samodzielnego podejmowania decyzji i odpowiedzialności za wyniki swojej pracy,
  • relacji, czyli posiadania wsparcia ze strony innych, ale też możliwości wspierania innych.

Aby zbadać poczucie sensu pracy, należy przyjrzeć się, na ile te 3 rodzaje potrzeb są zaspokajane w danej firmie lub organizacji. Podobnie, jak w przypadku badania satysfakcji, możemy tu zastosować metody jakościowe, jak i ilościowe. Ponownie jednak musimy zadbać o odpowiednią komunikację badania, anonimowość i dyskrecję (to wszystko, o czym pisałam wcześniej).

Podsumowanie

Badania pracy i badania w pracy możemy realizować tak samo, jak badania konsumenckie.

W badaniach pracowników możemy stosować zarówno metody jakościowe, jak i ilościowe. Obserwacja jest natomiast dobrą metodą badania procesów.

Realizując badania z pracownikami należy zawsze zwracać uwagę na następujące elementy:

  • Sposób komunikowania celu badania: nie oceniamy ludzi, a procesy, ergonomię, organizację
  • Dyskrecję w przypadku wywiadów indywidualnych
  • Anonimowość w przypadku ankiet
  • Oddzielenie udziału w badaniu (jako badacz lub jako badany) od oceny pracowniczej

Jeśli ciekawi Cię temat badań, a może chcesz zacząć je robić, pobierz darmowego eBooka z propozcyjami 3 szybkich badań. Dodatkowo, co 2 tygodnie będziesz otrzymywać na maila #PigułkęBadawczejWiedzy. Sam konkret: przykłady, wyniki badań i przydatne wskazówki.

Obrazek wyróżniający: mohamed_hassan z Pixabay

Ważne? Ciekawe? Podziel się z innymi!