You are here: Home » Badania rynku od podstaw » Wywiad indywidualny

Wywiad indywidualny

Wywiady indywidualne, czyli rozmowy to najbardziej dostępna metoda badań jakościowych. Choć wydaje się prosta, w rzeczywistości jest jedną z bardziej wymagającących metod badawczych. Dowiedz się, jak je organizować i na co zwrócić uwagę, by Twoje jakościowe wywiady indywdualne były wartościowe i ciekawe, także dla respondentów.

Zanim zaczniemy, przeczytaj także o różnicach między badaniami jakościowymi i ilościowym  o tutaj: Jakość czy ilość? Podział badań rynku.

Uczestnicy wywiadu indywidualnego

W wywiadzie indywidualnym biorą udział dwie osoby: moderator (czasem jest nim badacz jakościowy – o podobieństwach i różnicach możesz przeczytać tutaj: Praca badacza (jakościowego)). Jest to osoba, której rolą jest inicjowanie wywiadu indywidualnego, jego przeprowadzenie, oraz która jest odpowiedzialna za zrealizowanie celów badawczych (o tym piszę dalej). Drugim uczestnikiem jest respondent – rozmówca, który zgodził się wziąć udział w rozmowie, żeby podzielić się wiedzą, doświadczeniami, przemyśleniami.

Pamiętaj! To, że ktoś się zgodził na udział wywiadzie indywidualnym, nie oznacza, że odpowie wyczerpująco na wszystkie pytania, które mu zadasz.

Wywiady jakościowe to nie zwykła rozmowa

Często spotykam się z opinią, że prowadzenie rozmowy to nic trudnego, że właściwie każdy może to robić, a w związku z tym to nic trudnego. I tak, i nie😊

Wywiad indywidualny lub – szerzej – rozmowa jest dostępną metodą badania, bo możesz zacząć ją używać w tym momencie poprzez zadanie komuś, kto jest obok Ciebie lub do kogo możesz zadzwonić, pytania. Jest duża szansa, że jedno pytanie wystarczy, by rozmowa potoczyła się. I już. Jeśli będziesz pogłębiać temat, z pewnością dowiesz się wielu interesujących rzeczy. Prowadzenie badań jakościowych jest jednak wymagające ponieważ za każdym razem wchodzisz w kontakt z inną osobą, do której musisz się do dopasować na tyle, żeby się otworzyła i chciała podzielić się swoimi przemyśleniami, wrażeniami i odczuciami, ale zarazem musisz przestrzegać określonych zasad.

Różnice między zwykłą rozmową a indywidualnym wywiadem jakościowym

Samo rozmawianie nie jest niczym trudnym – każdy z nas robi to bardzo często. Ale wywiad indywidualny w badaniu jakościowym to coś więcej niż zwykła rozmowa. Jest kilka cech, które je  różnią od siebie:

Wywiad jakościowy ma zawsze ściśle określony cel

Badanie jakościowe powinno mieć ściśle określone cele (o celach pisałam tutaj: Zróbmy badanie! Kilka słów o celach, a każdy wywiad powinien go realizować. To moderator jest odpowiedzialny za jego realizację. Pamiętaj, że to nie jest odpowiedzialność respondenta, żeby zrealizować cel badania, tylko moderatora. Często zdarza się, że rozmówca odbiega od tematu – to moderator decyduje, czy to nadal jest istotne z punktu widzenia celu, czy już nie. Niekiedy należy się wykazać asertywnością, aby w uprzejmy sposób powrócić do pierwotnego tematu rozmowy.

Wywiad jakościowy jest zawsze ograniczony w czasie

Bardzo rzadko jest tak, że i moderator i badacz mają nieograniczony czas. Zazwyczaj wywiady trwają od 30 do 60 minut. W związku z tym to moderator musi zadbać o to, by zrealizować wszystkie postawione cele w tym czasie. Czasem należy coś skrócić, pominąć jeden temat na rzecz pogłębienia innego, czasem uprzejmie ukrócić dygresje. Należy, na ile to możliwe, unikać przedłużania wywiadu.

Jesteś odpowiedzialny za przebieg wywiadu

Moderator musi pilnować tego, aby odpowiednie obszary zostały poruszone w trakcie rozmowy, aby uzyskać odpowiedzi na poszczególne pytania, a zarazem żeby wszystko przebiegło w miłej, ciekawej dla respondenta atmosferze. Niedobrze jest, jeśli przez godzinę moderator odpytuje respondenta, trochę jak na przesłuchaniu. Moderator powinien dołożyć wszelkich starań, żeby udział w wywiadzie był interesujący dla rozmówcy, żeby czuł się on swobodnie i bezpiecznie. To zagwarantuje, że chętnie podzieli się on swoimi przemyśleniami, refleksami i doświadczeniami

Musisz dbać o dobrostan respondenta

Poczucie bezpieczeństwa i zadowolenie respondenta jest najważniejsze. Wiem, że wszędzie trąbię, że cel jest najważniejszy. I nie wycofuję się z tego. Nie może być jednak tak, że człowiek w jakiś sposób ucierpi, żeby zrealizować cel. I nie mówię tutaj o jakichś wielkich „sprawach”. Mam raczej na myśli ogólne samopoczucie rozmówcy. Musi on czuć się wysłuchany z ciekawością i uwagą. Nawet, jeśli w trakcie wywiadu zorientujesz się, że respondent nie ma o czymś pojęcia lub… hmmm… mija się z prawdą, nie możesz mu powiedzieć, że się myli. To nie Twoja rzecz, nie na tym polega wywiad indywidualny jako metoda badawcza. Jeśli respondent kończy rozmowę z poczuciem, że się na czymś nie zna, że jest głupi, że się wygłupił, to znaczy, że moderator zrobił coś nie tak.

Musisz zostać bezstronny

Celem badania rynku nie jest nigdy zmiana, ale rozpoznanie, jak jest, jak ludzie myślą, co myślą, co czują, czego pragną, jak się zachowują (w wywiadzie zazwyczaj jest to deklaracja). Bez względu więc na to, czy ktoś odpowiada zgodnie z Twoimi oczekiwaniami, czy nie, musisz zostać neutralny. Ocena, konfrontacja powinna mieć miejsce na etapie analizy danych, a nie w trakcie wywiadu indywidualnego.

Wywiady jakościowe – niełatwa sztuka rozmowy

Jak więc widzisz, wywiady to jednak z najbardziej dostępnych metod badawczych, bo możesz zacząć w tym momencie poprzez zadanie komuś, kto jest obok Ciebie lub do kogo możesz zadzwonić, pytania. Jest duża szansa, że jedno pytanie wystarczy, by rozmowa potoczyła się. I już. Jeśli będziesz pogłębiać temat, z pewnością dowiesz się wielu interesujących rzeczy. Prowadzenie badań jakościowych jest jednak wymagające ponieważ za każdym razem wchodzisz w kontakt z inną osobą, musisz uwzględnić jej specyfikę, a zarazem zrealizować cele, zadbać o przebieg wywiadu i o dobrostan rozmówcy. Niemniej jednak, zachęcam Cię do próbowania.

W moim darmowym e-booku znajdziesz wskazówki, jak przeprowadzić badanie krok po kroku, a w kolejnych wpisach znajdziesz wskazówki, jak przygotować scenariusz, ale też zadbać o anonimowość respondentów.

Zapamiętaj:

  • Wywiad jakościowy to nie zwykła rozmowa
  • Wywiad jakościowy prowadzi moderator, a jego rozmówcą jest respondent
  • Moderator jest odpowiedzialny za realizację celów badawczych
  • Wywiad jest ograniczony w czasie, a moderator pilnuje, by go nie przekroczyć
  • Moderator jest odpowiedzialny za przebieg spotkania
  • Prowadzący rozmowę odpowiada za dobrostan respondenta
  • Moderator pozostaje bezstronny

Obrazek wyróżniający: Anastasia Gepp z Pixabay

Ważne? Ciekawe? Podziel się z innymi!